استان سیستان و بلوچستان خواستگاه افسانه‌های شاهنامه  و مهد خاندان نریمان(سام،زال،رستم) در تمدن ایران زمین است.این استان که 11 درصد از مساحت ایران را پوشانده است با بیشترین نرخ تولید گندم در کشور در راستای خود اکتفایی به این محصول در ایران سکان‌دار بوده است و  بندرمهم چابهار که به آب های آزاد بین المللی راه دارد باعث رونق در صنعت صادرات و واردات شده است.اما چیزی که کمتر به آن اشاره شده جاذبه‌های گردشگری این استان است  که در متن زیر 5تا از مهمترین آن‌ها خواهیم پرداخت.

 

1:شهر سوخته

wNMWdWa3RP3ZPRY2ahVq423

شهر سوخته یکی از آثار به جا مانده از عصر برنز است که با وسعت 280 هکتار و تمدن 5هزار ساله یکی از پیشرفته ترین شهر‌های آن دوران محسوب میشود که همگامم با تمدن جیرفت بوده است. این شهر دارای پنج قسمت اساسی بوده که شامل بخش مسکونی واقع در شمال شرقی شهر سوخته؛ بخش‌های مرکزی؛ منطقه صنعتی؛ بناهای یادمانی و گورستان است که به صورت تپه‌های متوالی و چسبیده به هم واقع شده‌اند. هشتاد هکتار از شهر سوخته را بخش مسکونی تشکیل می‌داده‌است و البته این نکته قابل ذکر است که در گذشته این منطقه سرسبز و پوشیده از دختان افرا و بیدمجنون و سپیدار بوده است.

 

2:کوه خواجه

خ-720x365

وقتی در ایران سخن از کوه باستانی به میان می‌آید، اغلب افراد نام البرز را به میان می‌آورند و از آن سخن می‌گویند. در این میان باید نامی هم از کوه خواجه آورد. اين كوه نام خود را از آرامگاه خواجه مهدی گرفته که يكی از دوستداران خاندان علوی بود و مزارش بر فراز اين كوه واقع شده است.

خواجه غلطان، كوه نور، كوه موعود و كوه باطنی از ديگر اسامی است كه اين كوه به آن‌ها ناميده شده است اما نکته قابل ذکر این قضیه آثار به جا مانده از دوره شاکانیان در این کوه است که به آن تخت جمشید خشتی نیز میگویند. در این کوه باستانی آتشكده، زيارتگاه خواجه مهدی و قبرستانی از دوران مختلف به يادگار مانده است. این کوه برای مسيحيان نيز مقدس است، زيرا كه آورده‌اند، در زمان تولد حضرت مسيح در بيت‌الله سه مغ (روحانی) بر فراز اين كوه ايستاده و نظاره‌گر نوری بودند كه از اين پيامبر خدا در هنگام تولد ساطع می‌شد و آن سه به دنبال این نور رفته و به بالین عیسی رسیدند و به  مسيح ايمان آوردند. مهم‌ترین و بزرگ‌ترین بخش آثار باستانی کوه خواجه، در شیب جنوب شرقی کوه قرار گرفته که دارای سه دیواره دفاعی، دروازه اصلی، راهروهای جانبی، حیاط مرکزی، آتشکده و … بوده و به نام «قلعه کافرون» شناخته می‌شود. دومین مجموعه در بلندترین نقطه و مشرف بر قلعه کافرون ساخته شده «کک کهزاد» است که در باورهای اسطوره‌ای فرمانروای دیوسان منطقه بوده و توسط رستم دستان به قتل می‌رسد.

 

3:قلعه ایرانشهر

77073046

قلعه ایرانشهر یا قلعه ناصری در شهر ایرانشهر استان سیستان و بلوجستان قرار دارد. با توجه به نوشته متون و تاریخ‌نویسان معاصر، فردی به نام ناصرالدوله فرمانفرما که در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی حاکم وقت ایالات کرمان و بلوچستان در دوره قاجار بود، به ناصرالدین شاه قاجار پیشنهاد می‌کند که یک قلعه نظامی بزرگ را در فهرج یا پهره (فهرج یا پهره نام قدیم ایرانشهر است که در سال ۱۳۰۸ هجری شمسی با تصاحب این شهر به وسیله نیروهای رضاخان پهلوی به نام ایرانشهر تغییر پیدا می‌کند) درست کنند. ناصرالدین شاه نیز این پیشنهاد را قبول می‌کند و بدین گونه عملیات احداث دژ در سال ۱۲۶۴ هجری شمسی توسط یکی از معماران مقتدر و معروف کرمان به نام «استاد حسین معمار باشی کرمانی» شروع شده و بعد از گذشت هفت سال به پایان می‌رسد. از آن زمان به بعد این قلعه با نام قلعه ناصری یا ناصریه معروف شده و تا آن زمان که قلعه قدیمی و بزرگ بمپور قرارگاه فرماندهی بلوچستان بود، با قلعه ناصری عوض می‌شود. خشت و گل و آجر از مصالح تشکیل‌دهنده این قلعه است و حصار آن در کل دارای ۹ برج دیدبانی است که دیوارهای حصار آن در روی سطح زمین دارای قطر ۴٫۵ متر و ارتفاع ۷ متر است. وسعت این ساختمان بالغ بر ۳۶۰۰۰ مترمربع است. قلعه ایرانشهر بنا به به متون باقی مانده، بیش از ۱۵۰ اتاق شامل مال‌بند، حوض‌خانه، انبار، اصطبل، حمام، سربازخانه، حاکم‌نشین و … داشته است. با وجود اینکه معماری داخلی قلعه تخریب شده، ولی می‌توان به آجرنمای تزیینی سردر ورودی و برج‌های آجرکاری  شده دو جهت اشاره کرد که دارای انواع طرح‌های رجچینی، دندان‌موشی، هندسی، لوزی، چلیپایی و غیره است. این نوع تزیین شیوه معماری استفاده شده در برج‌های ارگ بم در استان کرمان به‌وسیله هنرمندان آن مرز و بوم است.

4:قلعه بمپور

DSCF3545_resize

قلعه ای مربوط به دوران ساسانیان است که در افسانه های محلی آن را  قلعه بهمن پسر اسفندیار میدانند که اول بهمن پور بوده و به مرور زمان به بمپور تبدیل شده است اما تاریخ شناسان این قلعه را که معروفترین قلعه بلوچستان است زمانی بسیار طولانی مرکز حکومت کرمان و بلوچستان بوده‌است بنا بر تحقیق باستان شناسان قدمت آن به دوره‌های  ساسانی  واشکانی  بر می‌گردد. این قلعه در زمان سلاجقه مورد استفاده بوده‌است. هرچند مردم بلوچستان بر این باورند که این قلعه توسط نادرشاه افشار ساخته شده و با وجود اینکه نادر اجازه ساخت قلعه یی را در منطقه بمپور به نصیر خان براهویی داد، اما بنای قلعه بمپور بسیار کهن تر از آن است و در سال ۱۹۶۰میلادی خانم بئاتریس دیرینه‌شناس انگلیسی بخشی از سراشیبی تپه زیر قلعه بمپور را مورد کاوش قرار داد و آثاری از دوران آغازین تاریخ به دست آورد.

 

5:قلعه سه کوهه

Se_Koohe_Castle_1

سه کوهه نام یک خشکی است که به دهستان یا روستای سه کوهه معروف است. این دهستان از عقب‌نشینی آب جلگه زابل ایجاد شده و دارای سه برآمدگی است که با پس‌رفت آب از زیر آن بیرون می‌آید. دهستان سه کوهه در مسیر زابل به طرف زاهدان و در قسمت مسیر شیب واقع شده است. بسیاری براین عقیده‌اند که شاخصه‌های معماری این منطقه به دوره افشاریه برمی‌گردد. دهستان سه کوهه به دلیل قرار گرفتن در مسر رودخانه هیرمند به‌طور کامل زیر آب رفته و بعدها با تغییر مسیر حرکتی رودخانه مجال بیرون آمدن از زیر آب را پیدا کرده و به‌صورت سه برآمدگی یا سه کوه بر روی خشکی دشت سیستان ظاهر شده است. بنابراین سه کوهه در ابتدا به‌صورت ۳ جزیره از آب بیرون آمده و سپس رفته‌رفته با پس‌رفت آب جلگه رودخانه تمامی مساحت آن از آب خارج شده است.   قلعه تاریخی سه کوهه بعد از کوه خواجه دومین بنای بلند دشت وسیع سیستان است. این قلعه در زمینی مستطیل شکل و مرتفع با مساحتی حدود ۳۷۰۰ متر مربع ساخته شده و دارای دو مسیر ورودی از جهت شرق و غرب است که مسیر ورودی آن غیرقابل تردد بوده و دچار خرابی‌های زیادی شده و مسیر شرق نیز از یک سراشیبی تند برخوردار است. اوج حیات سیاسی و نظامی این قلعه مربوط به زمان ناصر‌الدین شاه قاجار است، به گونه‌ایی که در جریان تکاپوهای استعماری دولت انگلستان و جداسازی بخش‌هایی از ایران نقش بازدارنده مهمی را ایفا نموده و در لشکرکشی به هرات نقش فعالی را عهده‌دار بوده است. سردار علیخان سربندی اولین کسی بود که به حکومت مرکزی دولت ایران گردن نهاد و پرچم ایران را در سال۱۲۳۱ هجری شمسی برفراز قلعه سه کوهه برافراشت.

اهمیت تاریخی قلعه سه‌کوهه را می‌توان از سه جهت ارزیابی کرد:

این قلعه تاریخی که سابقه آن به عصر قاجاریه می‌رسد، آخرین دژ مسکونی است که حاکم وقت آن منطقه در آن استقرار یافته بود.

قلعه سه کوهه نمادی از معماری سیستان بوده و در ردیف آخرین بناهایی است که به این سبک و سیاق ساخته شده است.

از مکان‌هایی در سیستان است که در مبارزات بین ایران و بریتانیا، پرچم ایران در آن نقطه به اهتزاز درآمد. این قلعه چندساله شاهد اوج‌ درگیری‌های نظامی و سیاسی میان بریتانیای کبیر و ایران در عصر جکومت ناصرالدین شاه قاجار بوده و سبب باز پس‌گیری بخش‌هایی از کشور در حین جنگ شده است.

 

 

منابع:ویکی پدیا،tripadvisor